အခန်း (၁၄) – ကွမ်တမ် ဘုရားသခင်အကြောင်းလေ့လာခြင်းနှင့် လေ့လာသူ၏ အမှန်တရား 

သိပ္ပံနည်းကျနောက်ခံ – လေ့လာသူအကျိုးသက်ရောက်မှုနှင့် အမှန်တရား၏သဘောတရား 

ကွမ်တမ်ရူပဗေဒသည် ရုပ်လောက နားလည်ပုံကို ပြောင်းလဲစေခဲ့ပြီး၊ ရိုးရာရူပဗေဒ၏ အခြေခံ ယူဆ ချက်များကို စိန်ခေါ်သည့် ဖြစ်စဉ်များကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်း၏အထင်ရှားဆုံးသော အင်္ဂါရပ် များထဲမှတစ်ခုမှာ လေ့လာသူအကျိုးသက်ရောက်မှု (observer effect) ဖြစ်သည်—ကွမ်တမ်စနစ်၏ အခြေအနေကို တိုင်းတာမှု သို့မဟုတ် လေ့လာမှုက သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်ဟူသော အခြေခံ သဘောတရားဖြစ်သည်။ ကိုပင်ဟေဂင်အနက်ပြန်ချက် (Copenhagen interpretation) အရ၊ အမှုန်တစ်ခုသည် လေ့လာမှုမပြုမချင်း တိကျသောအခြေအနေကို ယူဆခြင်းမရှိပေ။ ထိုအချိန် မတိုင်မ ၎င်းသည် ဖြစ်နိုင်ခြေအားလုံး၏ ဖြစ်တည်မှု အစုအပေါင်း (probabilistic superposition) အဖြစ် တည်ရှိသည်။ 

ဤအယူအဆကို ရှရိုဒင်းဂါ၏ ကြောင် (Schrödinger’s cat) ဟူသော နာမည်ကျော် အတွေးအခေါ် စမ်းသပ်မှုဖြင့် သရုပ်ဖော်နိုင်သည်။ ကြောင်တစ်ကောင်သည် လေ့လာမှုမတိုင်မီက အသက်ရှင်သည် လည်းဖြစ်၊ သေသည်လည်းဖြစ်နေသော ဝိရောဓိအခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။ ကွမ်တမ်အဆင့်တွင်၊ လှိုင်းအလုပ်လုပ်ပုံပြိုကျခြင်း (wave-function collapse) သည် မသေချာသောဖြစ်နိုင်ခြေမှအတည် ဖြစ်သောအခြေအနေသို့ ကူးပြောင်းခြင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဤသိမြင်မှုများက သိမြင်နားလည်မှု (consciousness) သို့မဟုတ် စနစ်နှင့်အပြန်အလှန်တုံ့ပြန်မှုသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမှန် တရားကို ပုံဖော်ရာတွင် အခြေခံကျသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေကြောင်း ညွှန်းဆိုသည်။ 

ဘာသာရေးအရ အကျိုးဆက် – ဘုရားသခင်သည် အဆုံးစွန်သောလေ့လာသူနှင့် ထိန်းသိမ်းသူ 

ဤကွမ်တမ်အမြင်များသည် ဘုရားသခင်အကြောင်းလေ့လာခြင်းရောင်ပြန်ဟပ်မှု၊ အတွေးအခေါ် အတွက် ကြွယ်ဝသောအခွင့်အလမ်းများကို ပေးစွမ်းသည်။ လေ့လာမှုသည် ဖြစ်နိုင်ခြေအခြေအနေ များကို အမှန်တကယ်ဖြစ်စေပါက၊ ဘုရားသခင်၏အကြွင်းမဲ့ရှိခြင်း (divine omnipresence) သည် စကြဝဠာကို ဆက်လက်တည်တံ့စေသော၊ နားလည်နိုင်သောပုံစံဖြင့် ထိန်းသိမ်းသည့် အဆုံးစွန်သော လေ့လာမှုအဖြစ် နားလည်နိုင်သည်။ သမ္မာကျမ်းစာက ဘုရားသခင်သည် စကြဝဠာကို ဖန်ဆင်းရုံ သာမက တက်ကြွစွာထိန်းသိမ်းသည်ဟု အတည်ပြုထားသည်၊ “….တန်ခိုး နှင့်ပြည့်စုံသော မိမိ အမိန့်တော်အားဖြင့် ခပ်သိမ်းသော အရာတို့ကို မစတော်မူသောသူဖြစ်လျက်၊ …”  (ဟေဗြဲ 1:3)။

“..ခပ်သိမ်းသောအရာတို့သည် တန်ခိုးတော်အားဖြင့်သာ တည်ကြ၏” (ကောလောသဲ ၁:၁၇)။

ဤရှုထောင့်မှ၊ ဘုရားသခင်ကို ထာဝရလေ့လာသူ (eternal Observer) အဖြစ် နားလည်နိုင်သည်—ဖန်ဆင်းခြင်းကို ကြည့်ရှုရုံသက်သက်မဟုတ်၊ ၎င်း၏ဖွဲ့စည်းပုံ၊ နားလည်နိုင်မှုနှင့် ဆက်နွယ်မှုကို တက်ကြွစွာ ထိန်းသိမ်းသူ ဖြစ်သည်။ လူသား၏လေ့လာမှုသည် အမှန်တရား၏ အစိတ်အပိုင်းကိုသာ ဖော်ပြနိုင်သော်လည်း၊ ဘုရားသခင်၏လေ့လာမှုသည် အကြွင်းမဲ့သိမြင်မှု (omniscient) နှင့် ထိန်းသိမ်းမှုပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် စကြဝဠာသည် ဒြပ်ဝတ္ထုအကြောင်းအကျိုးသက်သက်၏ ပိတ်သောစနစ်မဟုတ်၊ ဖန်ဆင်းရှင်၏အဆက်မပြတ်ရှိမှုအပေါ် အခြေခံသော ပြောင်းလဲနိုင်သည့် ဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ အမှန်တရား ဖြစ်သည်။ 

လွတ်လပ်သောဆန္ဒနှင့် ဘုရား၏ကြိုတင်စီမံမှု – ဖွင့်ထားသော်လည်း အုပ်ချုပ်သည့် အနာဂတ် 

ကွမ်တမ်မသေချာမှု (quantum indeterminacy) သည် လူသား၏လွတ်လပ်မှုနှင့် ဘုရား၏ ကြိုတင်စီမံမှုကြား ဆက်နွယ်မှုကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာအချက်တစ်ခုကို ဖွင့်ပေးသည်။ ရိုးရာဝါဒ (classical determinism)—အဖြစ်အပျက်တိုင်းသည် ယခင်အကြောင်း တရားများ၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်ဟူသော အယူအဆသည် စစ်မှန်သောရွေးချယ်မှုအတွက် နေရာနည်းသည်။ သို့သော်၊ ကွမ်တမ်ဖြစ်ရပ်များ၏ ဖြစ်နိုင်ခြေသဘောတရားသည် စကြဝဠာတွင် ဖွင့်ထားမှုနှင့် အခြေအနေများ၏ ပြောင်းလဲနိုင်မှုကို ညွှန်းဆိုသည်။ 

ဤအခြေခံဖွဲ့စည်းပုံသည် လွတ်လပ်သောဆန္ဒနှင့် ဘုရား၏အချုပ်အခြာအာဏာ အတူတကွ ရှိနိုင်ပုံအတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ပုံစံတစ်ခုကို ပေးသည်။ ဘုရားသခင်သည် အရာခပ်သိမ်းကို အကြွင်းမဲ့သိမြင်ပြီး၊ ထိန်းသိမ်းသူဖြစ်ကာ၊ လူသား၏လွတ်လပ်မှုကို မဖျက်ဆီးဘဲ ဖြစ်နိုင်ခြေ အားလုံးကို အုပ်ချုပ်သည်။ သူသည် ဖြစ်နိုင်ခြေနှင့် အဆုံးသတ်အားလုံးကို သိသော်လည်း၊ လူသားများသည် ဘုရားထိန်းသိမ်းထားသော ဖွင့်ထားသည့်ဖွဲ့စည်းပုံအတွင်း၌ စစ်မှန်သော ရွေးချယ်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်သည်၊ ဤသို့ဖြင့် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ တာဝန်နှင့် ဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ခံမှုကို ထိန်းသိမ်းသည်။  ဤမြင်ကွင်းတွင်၊ ဘုရားသခင်သည် အဖြစ်အပျက်တိုင်းကို အသေးစိတ်အုပ်ချုပ်သော ဝါဒီ (deterministic micromanager) မဟုတ်၊ သို့တည်းမဟုတ် အဝေးမှနာရီလုပ်သူ (distant deist watchmaker) မဟုတ်၊ သူ၏ဖန်ဆင်းခံများအား စစ်မှန်သောလွတ်လပ်မှုပေးပြီး၊ သူ၏ ရည်ရွယ်ချက် များ အဆုံးတွင် ပြည့်စုံစေမည့် ကြိုတင်စီမံထားသော အရှင်သခင်ဖြစ်သည်။ 

အကျဉ်းချုပ် – ကွမ်တမ်အလိုတုံ့ပြန်နိုင်သော စကြဝဠာအား ဘာသာရေးအမြင်တစ်ခု 

ကွမ်တမ်သီအိုရီသည် ရှုပ်ထွေးပြီး မကြာခဏ အလိုလိုနားလည်ရန် ခက်ခဲသော်လည်း၊ ၎င်း၏ အကျိုးဆက်များသည် သမ္မာကျမ်းစာ ဘုရားသခင်အကြောင်းလေ့လာခြင်းနှင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကိုက်ညီမှုများရှိသည်။ ၎င်းသည် စနစ်တကျဖွဲ့စည်းထားပြီး ဖွင့်ထားသော ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် နက်နဲမှုတို့ အတူတကွတည်ရှိသော စကြဝဠာတစ်ခုကို ညွှန်းဆိုသည်။ ဘုရားသခင်၏အခန်းကဏ္ဍသည် ထိန်းသိမ်းသော စက်ယန္တရားကဲ့သို့ပုံသေမဟုတ်၊ ၊ ဖန်ဆင်းခြင်းကို လေ့လာသူအဖြစ် ဆက်ဆံရေး ကဲ့သို့သော လွယ်ကူစွာတုံ့ပြန်နိုင်သော အရာအဖြစ် အတည်ပြုသည်။ ဘုရား၏ကြိုတင်စီမံမှုသည် လွတ်လပ်မှုကို ဖျက်ဆီးခြင်းမဟုတ်၊ အဓိပ္ပာယ်ရှိသော လောကတစ်တွင် ၎င်းကို ဖြစ်နိုင်ခြေရှိစေခြင်း ဖြစ်သည်။ 

ကွမ်တမ်၏ လောကအမြင်ထဲတွင်၊ အသေးငယ်ဆုံးအမှုန်များသည် လွတ်လပ်သောအရာဝတ္ထုများ ဟုတ်၊ ဆက်ဆံမှုမတိုင်မီက ဖြစ်နိုင်ခြေအခြေအနေတွင်တည်ရှိသည်။ အလားတူပင် သမ္မာကျမ်းစာ၏ အမြင်တွင်၊ ဖန်ဆင်းခြင်းသည် လွတ်လပ်သောယန္တရားတစ်ခုကဲ့သို့  ဖွံ့ဖြိုးခြင်းမရှိ။  ဘုရားသခင်၏ ဆက်လက်ရှိမှုကို တက်ကြွသောဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်အကြောင်းလေ့လာခြင်းနှင့် သိပ္ပံသည် ရန်သူများမဟုတ်၊ ရည်ရွယ်ချက်ရှိစွာ ထိန်းသိမ်းထားသော၊ ပြောင်းလဲခြင်းအတွက် လွတ်လပ်မှုကိုဖြစ်စေသည့် ရည်မှန်းထားသော စကြဝဠာတစ်ခုကို ဖော်ပြရာတွင် ပေါင်းစပ်သည်။