အခန်း (၁) – ညာဏ်ပညာနှင့် ထာဝရ လိုဂေါစ် (နှုတ်ထွက်စကား) 

ဖန်ဆင်းခြင်း၏ အကန့်သတ်မဲ့အစေခံ ကဲ့သို့သော ခရစ်တော်

 သမ္မာကျမ်းစာ အခြေခံအချက်များ – အချိန်ဆိုတာမရှိမီက ညာဏ်ပညာနှင့် နှုတ်ကပတ်တော် 

ဖန်ဆင်းခြင်းမတိုင်မီက အရာဝတ္ထုများ၏ လှုပ်ရှားမှုကို သမ္မာကျမ်းစာထဲတွင် ညာဏ်ပညာ (Wisdom) နှင့် ထာဝရ နှုတ်ထွက်စကား (Logos) ၏ ပုံရိပ်များဖြင့် ကြွယ်ဝစွာ ဖော်ပြထားသည်။ သုတ္တံကျမ်း ၈:၂၂–၃၁ တွင် ညာဏ်ပညာသည် ကမ္ဘာဦးကျမ်းမတိုင်မီကတည်းက  ဘုရားသခင်နှင့် အတူရှိနေသောအရာ လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးကဲ့သို့ ကိုယ်းစားပြုကြောင်း ဖော်ပြထားသည်— 

 “ထာဝရဘုရားသည် ရှေးအမှုတော်ကို မပြုမှီ ထွက်ကြွတော်မူစကပင် ငါ့ကို ပိုင်တော်မူ၏။ မိုဃ်းကောင်းကင်ကို ပြင်တော်မူသော အခါငါရှိ ၏။ ….ဖန်ဆင်းတော်မူသော မြေကြီးတပြင်လုံးတွင် ရွှင်လန်းလျက်၊ လူသားတို့နှင့်ပေါင်းဘော်၍ ပျော်ပါးလျက် နေ၏။” (၈:၂၂ ၊ ၂၇၊ ၃၁) 

ဤနေရာတွင် “ḥokmah” (ဟေဗြဲ: חָכְמָה) ဟူသော ညာဏ်ပညာ၏အဓိပ္ပာယ်သည် အယူအဆ သက်သက်ထက် ပိုမိုနက်ရှိုင်းသည်။ ၎င်းသည် စကြဝဠာ၏ စနစ်တကျဖြစ်စေဖို့ တက်ကြွ၊  ပျော်ရွှင် စွာ ပါဝင်နေသော ဘုရားသခင်၏ဖန်ဆင်းခြင်း တည်ရှိနေမှုကို ညွှန်းဆိုသည်။ 

ဓမ္မသစ်ကျမ်းထဲရှိ ယောဟန် ၁:၁–၃ က လိုဂေါစ် (နှုတ်ထွက်စကား) သည် ထာ၀ရနှင့် ဆိုင်သော စကားလုံးကဲ့သို့  “ဘုရားသခင်နှင့်အတူရှိတော်မူခဲ့သည်၊  ဘုရားသခင်ဖြစ်တော်မူ၏… ခပ်သိမ်းသော အရာတို့သည် ထိုသူအားဖြင့် ဖြစ်ကြ၏” ဟု မိတ်ဆက်ပေးသည်။ ဤလိုဂေါစ် (နှုတ်ထွက်စကား) သည် လူပုဂ္ဂိုလ်မဟုတ်သကဲ့သို့  အယူအဆနိယာမ မဟုတ်၊ ခမည်းတော်နှင့် ထာဝရအတူတကွ တည်ရှိပြီး ဖန်ဆင်းခြင်း၏ အစေခံဖြစ်သော ခရစ်တော်၏ လူ့ဇာတိမခံယူမီ အသက်တာဖြစ်သည်။ 

ဤကျမ်းချက်များသည် စကြဝဠာ၏ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ စနစ်တကျဖြစ်မှု၊ လှပခြင်းနှင့် ရည်ရွယ်ချက် တို့တွင် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ပါဝင်နေသော ညာဏ်ပညာနှင့် လိုဂေါစ်(နှုတ်ထွက်စကား) ၏ အတူတကွ ပေါင်းစပ်ထားသော ပုံရိပ်ကို ဖော်ပြသည်။ 

ခရစ်ယာန်ရှေးရိုးအယူအဆအရ – ညာဏ်ပညာနှင့် လိုဂေါစ် (နှုတ်ထွက်စကား) အပေါ် အစောပိုင်း ခရစ်ယာန်များ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ 

သုတ္တံ ၈ နှင့် ယောဟန် ၁ တို့အကြား ဆက်နွှယ်မှုကို ခရစ်ယာန်ဘာသာရေးတွင် ရှည်ကြာစွာ အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ အစောပိုင်း ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးများ (Church Fathers) သည် သုတ္တံ ၈ တွင် ဖော်ပြထားသော ညာဏ်ပညာကို ခရစ်တော်၊ ဖန်ဆင်းခြင်းမတိုင်မီက တည်ရှိသော ဘုရား သခင်၏သားတော်အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ကြသည်— 

– ဂျပ်စတင်မာတာ (Justin Martyr) သည် Dialogue with Trypho တွင် လိုဂေါစ် (နှုတ်ထွက် စကား) သည် ဘိုးဘေးများထံ ပေါ်ထွန်းခဲ့သူ၊ ဖန်ဆင်းခြင်းတွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သူ၊ ခမည်းတော်နှင့် သီးခြားဖြစ်သော်လည်း တစ်လုံးတစ်၀တည်းအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ 

– အီရီနေးယပ်စ် (Irenaeus) သည် Against Heresies တွင် ခရစ်တော်သည် ခမည်းတော်၏ လိုဂေါစ်(နှုတ်ထွက်စကား) နှင့် ညာဏ်ပညာ နှစ်မျိုးလုံးဖြစ်ပြီး၊ ထာဝရဘဝမှ မွေးဖွားလာကာ ကယ်တင်ခြင်းသမိုင်းတစ်လျှောက် တက်ကြွစွာ ပါဝင်နေသူဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ 

ဤရှေးရိုးအယူအဆများက ပညာသည် ဖန်ဆင်းခံအရာမဟုတ်၊ ဘုရားသခင်၏ ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်ခြင်း အမှန်တရား ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ကို အလေးပေးသည်။ ၎င်းသည် လူ့ဇာတိခံယူသော ထာဝရနှုတ်ကပတ်တော် (ယောဟန် ၁:၁၄) အပေါ် အခြေခံသော ဘုရားသခင်အကြောင်း လေ့လာ ခြင်း၏ အတည်ပြုချက် ဖြစ်သည်။ 

အထူးသဖြင့်၊ သုတ္တံ ၈:၂၂ တွင်လည်း “ထာဝရဘုရားသည် ငါ့ကိုပိုင်တော်မူ၏” ဟု အသုံးပြု ထားသော်လည်း၊ ဟေဗြဲကြိယာ “qanah” (קָנָנִי) ကို “မွေးဖွားစေ၏” သို့မဟုတ် “တည်ထောင်၏” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရနိုင်ပြီး၊ ဘုရားသဘောတော်အတွင်း ဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ ထူးခြားမှုကို ညွှန်းဆိုကာ၊ ဖန်ဆင်းခံအရာမဟုတ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဤအချက်သည် နိုင်းစီးယား အယူဝါဒ (Nicene orthodoxy) ၏ “မွေးဖွားတော်မူသော်လည်း ဖန်ဆင်းခြင်းမခံရ” ဟူသော အဆိုနှင့်အညီ လိုဂေါစ် (နှုတ်ထွက်စကား) ၏ ထာဝရတည်ရှိခြင်းနှင့် ဘုရားသဘောတော်ကို ကာကွယ်ပေးသည်။ 

ဘာသာရေးအရ အကျိုးဆက် – လိုဂေါစ်(နှုတ်ထွက်စကား) သည် ထာဝရညာဏ်ပညာကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

ဘုရားသခင်အကြောင်းလေ့လာခြင်းနှင့်ပတ်သက်သော၊ ဤသဘောတရား လိုဂေါစ်သည် ဘုရားသခင်သည် ညာဏ်ပညာ၊  ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ခြင်းကိုဖော်ပြချက်ဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ သူသည် အစားထိုးခံရသော ဒုတိယလူမဟုတ်ဘဲ၊ စကြဝဠာအားလုံး ဖြစ်တည်လာပြီး ဆက်လက်တည်တံ့ စေသော ဖန်ဆင်းခြင်း၏ အခြေခံအကြောင်းတရားဖြစ်သည်။ 

ကောလောသဲ ၁:၁၆–၁၇ တွင် ကြေငြာသည်မှာ

“သားတော်သည်လည်း ခပ်သိမ်းသောအရာ မဖြစ်မှီ ဖြစ်တော်မူ၍ ခပ်သိမ်းသောအရာတို့သည် တန်ခိုးတော်အားဖြင့်သာ တည်ကြ၏။” 

ထို့ပြင်၊ ခရစ်တော်သည်— 

၁။ အချိန်ကို ကျော်လွန်သောသူ – ခမည်းတော်နှင့် ထာဝရအတူရှိသော နှုတ်ကပတ်တော်ကဲ့သို့၊ 

၂။ ဖန်ဆင်းခြင်းတွင် ပါဝင်သူ – ကမ္ဘာဦးအစက တည်ရှိနေသော ဘုရားသခင်၏ ညာဏ်ပညာ၊ 

၃။ ဓမ္မဟောင်းနှင့် ဓမ္မသစ်ကို ဆက်စပ်ပေးသူ – ဘုရားသခင်၏ ဖော်ပြချက်ထဲမှာ ဆက်လက်ထင်ရှား နေသည်။ ၊ 

၄။ စကြာဝဠာကိုထိန်းသိမ်းသည်  – သူကိုယ်တိုင်၏ စစ်မှန်ခြင်းသည်  သဘာလွန်အခြေခံကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

ဤဘုရားသခင်အကြောင်းလေ့လာခြင်းရူပါရုံသည်  ဖြစ်တည်မှု (ontology)၊ ဖန်ဆင်းခြင်း (cosmology)၊ နှင့် ခရစ်တော်၏သဘောသဘာဝ (Christology) တို့ကို တစ်လုံးတစ်၀တည်း ဖြစ်စေသည်။ ကိုယ်တော်ထဲ၌ ဘုရားသခင်၏ အကြောင်းတရားနှင့် မေတ္တာတို့သည် ထာဝရ တည်ရှိသည်။

အကျဉ်းချုပ် – လိုဂေါစ်(နှုတ်ထွက်စကား) နှင့် ညာဏ်ပညာသည် တစ်ခုတည်းသော ထာဝရ အမှန်တရား 

ရှင်ယောဟန် အခန်းကြီး ၁ ၏ လိုဂေါစ် (နှုတ်ထွက်စကား) နှင့် သုတ္တံကျမ်း အခန်းကြီး ၈ ၏ ညာဏ်ပညာတို့သည် ခရစ်တော်အား စကြဝဠာထဲမှာ ထာဝရတည်ရှိသော အစေခံကဲ့သို့ဖော်ပြသည်။ လိုဂေါစ် (နှုတ်ထွက်စကား) သည် ဘုရားသခင့်ရည်ရွယ်ချက်၏ နောက်ဆက်တွဲအရာမဟုတ်၊ ၎င်း၏ မူလအရင်းအမြစ်နှင့် အခြေခံဖြစ်သည်။ ကိုယ်တော့်အားဖြင့် ဘုရားသခင်၏ ထာဝရညာဏ်ပညာ သည် အကောင်အထည်ဖော်လာသည်၊ ပထမအနေဖြင့် ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် လူ့ဇာတိခံယူခြင်းထဲမှာ အခြေခံလာသည်။

ဤအမြင်ကို အစောပိုင်းခရစ်ယာန်အသိုင်းအဝိုင်းက လက်ခံပြီး ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ခံယူချက် ထဲမှာ အတည်ပြုထားပြီး၊  ၎င်းသည် ဖန်ဆင်းခြင်းကို ဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ၊ ရည်ရွယ်ချက်၊ နှင့်  ပျော်ရွှင်ဖွယ်ကောင်းသော ညာဏ်ပညာ၏လုပ်ရပ်ကဲ့သို့ မြင်စေသည်—ယင်းညာဏ်ပညာသည် ယေရှုခရစ်တော်၌ လူ့ဇာတိခံယူကာ အရာခပ်သိမ်းကို မိမိဆီသို့ ပြန်လည်သင့်မြတ်စေသည်။  ဤနည်းဖြင့်၊ ဖန်ဆင်းခြင်းဇာတ်လမ်းသည် ဒြပ်ဝတ္ထု (matter) နှင့် အစမပြုဘဲ၊ ထာဝရ နှုတ်ကပတ်တော်နှင့် အစပြုကာ၊ အရာခပ်သိမ်းကို ဖန်ဆင်းပြီး၊ စကြဝဠာ၏စနစ်နှင့် ရွေးနုတ်ခြင်း သမိုင်းတို့မှတစ်ဆင့် ဘုရားသခင်၏နှလုံးသားကို ထိုနှုတ်ကပတ်တော်အားဖြင့် ဖော်ပြသည်။